Thủy cung Bangkok là thủy cung đầu tiên của Thái Lan được thành lập từ năm 1940 ở Đại học Kasetsart Bangkok, sau đó thủy cung này được chính phủ Canada hỗ trợ xây dựng lại vào năm 1973 và mở cửa trở lại vào năm 1978 với mục đích trưng bày các loài thủy sinh vật nước ngọt và nâng cao ý thức cộng đồng về bảo tồn nguồn lợi thủy sản. Đây còn là nơi phục vụ nghiên cứu các loài thủy sinh vật nước ngọt trong điều kiện nuôi nhốt. Thủy cung hiện nuôi giữ hơn 60 loài thủy sản nước ngọt với nhiều khu sinh cảnh theo chủ đề riêng, bên cạnh đó là khu lưu trữ tiêu bản thủy sinh vật khổng lồ phục vụ chủ yếu cho công tác nghiên cứu. Để vận hành thủy cung này, chi phí hoạt động hàng ngày khoảng 25.000 baht (760 USD) bao gồm chi phí thức ăn, hóa chất và bổ sung loài trưng bày. Riêng chi phí điện nước và tiền lương cho 15 nhân viên của thủy cung được Sở Thủy sản đài thọ. Rõ ràng chính phủ Thái xác định và ý thức rõ vai trò phục vụ cộng đồng và tầm quan trọng của việc duy trì thủy cung nước ngọt này, nên mặc dù lượng khách của Bangkok Aquarium đặt trong khuôn viên trường Đại học Kasetsart chỉ duy trì ở mức trung bình nhưng luôn ổn định (300-400 khách/tuần với giá vé chỉ 0,6 USD cho người lớn và 0,3 USD cho trẻ em) và thật khó tìm ra lời phàn nàn về chất lượng của thủy cung luôn được chăm chút và bố trí rất bài bản này. Bản thân chúng tôi khi đặt chân đến Bangkok Aquarium lại rất thích thú với không khí khá yên ắng nơi đây, vì những vị khách đến đây thường có tính chọn lọc cao, với mục đích không chỉ là giải trí đơn thuần mà còn nhằm tìm hiểu, học hỏi và trân trọng tài nguyên thiên nhiên. Thật vui khi có khá nhiều học sinh tiểu học được nhà trường tổ chức đến tham quan Bangkok Aquarium, và trong tương lai thủy cung này cũng có kế hoạch mang các triển lãm chủ đề đến với trường học để làm tròn trọng trách giáo dục và nâng cao ý thức cộng đồng. Có lẽ đây là biện pháp giáo dục hữu hiệu nhất cho các công dân tí hon về ý thức sử dụng nguồn tài nguyên thiên nhiên và trách nhiệm bảo vệ môi trường của đất nước trong tương lai…
Nếu Bangkok Aquarium được xem như một bảo tàng cá nước ngọt kinh điển mang nặng tiêu chí giáo dục và phục vụ cộng đồng, thì việc phát triển thêm một thủy cung cá nước ngọt thứ hai của Thái Lan ắt hẳn phải được tính toán cẩn thận các tiêu chí thu hút khách và khả năng thương mại hóa? Tuy nhiên thật bất ngờ khi dự án có tầm vóc quốc tế này, Công viên thủy cung Bueng Chawak, lại được xây dựng ở một tỉnh lẻ Suphan Buri, cách Bangkok 160 km và gần như không có các phương tiên vận chuyển công cộng để kết nối. Dự án được khởi công vào từ 1994 và mở cửa đón khách vào năm 1998, là món quà kỷ niệm 50 năm ngày Vua Bhumibol Adulyadej lên ngôi, với chi phí 1,3 triệu USD cho riêng thủy cung nước ngọt thứ nhất với qui mô trưng bày khoảng 50 loài thủy sinh vật bản địa đặc sắc. Vào năm 2001, Cục Thủy sản đầu tư xây dựng thêm thủy cung nước ngọt thứ 2 tại công viên Bueng Chawak với chi phí 1,6 triệu USD. Thủy cung thứ 2 mở cửa năm 2004 với hơn 60 loài thủy sinh vật, phần lớn là bản địa nhưng cũng có một số loài ngoại nhập. Chiến lược đầu tư tập trung cho mảng thủy cung nước ngọt tại một địa điểm khá xa Bangkok cho thấy tầm nhìn dài hơi của Cục Thủy sản và chính phủ Thái nhằm xây dựng một thương hiệu thủy cung nước ngọt mạnh và bài bản. Xét về hiệu quả kinh tế, ngay cả những thủy cung biển đặc sắc nhất cũng khó mang lại lợi nhuận nếu vị trí xây dựng quá xa các trung tâm giải trí, tuy nhiên Cục Thủy sản đã xác định mục tiêu hàng đầu của thủy cung nước ngọt nhằm phục vụ nhu cầu tìm hiểu, học hỏi và nâng cao nhận thức trong công chúng, trong khi nhà nước và Cục Thủy sản có trách nhiệm đáp ứng nhu cầu trên. Rõ ràng việc chọn vị trí xây dựng nêu trên, tưởng là bất lợi, nhưng thật ra đã tạo thêm động cơ phấn đấu xây dựng Bueng Chawak sao cho thật đặc sắc để kéo được du khách đến thăm mặc dù “đường xa cách trở”…
Cục Thủy sản quyết định chỉ thu giá vé tham quan thủy cung nước ngọt Bueng Chawak ở mức phải chăng 0,9 USD cho người lớn và 0,3 USD cho trẻ em. Nếu so với giá vé tham quan thủy cung biển ở trung tâm Bangkok, giá vé này rẻ hơn 15 lần. Giá vé vào cửa rẻ có lẽ là một trong những nguyên nhân thành công, khi Bueng Chawak đón khoảng 1.000 khách vào ngày thường, 3.000 vào cuối tuần và 5.000 vào ngày lễ. Tuy nhiên giá vé rẻ không phải là nhân tố quyết định thu hút khách đến một nơi xa xôi như Bueng Chawak, mà chính từ các sản phẩm đặc sắc của thủy cung: (1) các loài cá khổng lồ và lạ mắt, như cá tra Mekong khổng lồ Pangasianodon gigas nặng hàng trăm kg; (2) các bể cá khổng lồ chứa từ 280 đến 400 tấn nước; và (3) đường hầm cho khách xem cá.
